Nos primeiros días de novembro todos os que seguen a
política, a televisión, o fútbol ou, en xeral, a vida no Reino Unido, ven
aparecer nas solapas das chaquetas de todos os británicos unha estraña mancha
de papel vermello.
Na Biblio levamos uns anos recordando este día.
É o Poppy Day. Millóns de
artificiais florecillas son distribuídas nos países da Commonwealth en
conmemoración das 11:00 horas do 11º día do 11º mes de 1918, o momento no que
entrou en vigor o armisticio que acabaría coa Gran Guerra (I Guerra Mundial).
 |
| John McCrae |
A historia comeza cun médico canadense chamado John McCrae que
marchou como integrante do Imperio a loitar entre todo aquel despropósito. Marchou
cos seus amigos, cos mozos que estivera formando durante anos para ensinarlles
a curar, e agora tiña que dirixilos para matar. E para morrer. Precisamente, a
morte dun dos seus amigos en 1915 foi o que fixo que as papoulas enchesen a súa
mente e lle empuxasen a escribir o que se convertería nun dos máis populares
poemas durante a guerra,
O poema captou o momento. E serviu para que Moina Michael recollese a idea nos días nos que a guerra chegaba ao seu fin e adicouse
a promover por todo o Imperio Británico un día de Memoria e axuda para que os veteranos que volvían
rebentados física ou psicolóxicamente daquel inferno, puidesen adaptarse á vida
en paz. Repartiríanse papoulas de papel a cambio de donativos para que as
institucións coidasen ós homes e
Durante case un século xa,
todos os novembros, comeza a colleita, e os brits prenden unha flor das súas
roupas, como as que aínda crecen en Flandes.
Papoulas tamén aparecen
nos campos que percorren a xeografía de España.
O cantautor valenciano Tomás de losSantos recolle nunha das súas composicións.
Uns fermosos versos onde conta
a historia dunha muller que vai tódolos días a deixar flores ao seu marido.
A
canción nace dunha visita á serra de Albarracín no lugar chamado Pozos de
Caudé. Alí están enterradas máis de mil persoas. Moitas delas mozos menores de
20 anos.
…” A visita foi en
primavera e dinme conta de que o lugar estaba cheo de papoulas. Onde están enterradas
as persoas había máis papoulas e pensaba que os mortos estaban mandando unha mensaxe.
Ei!, que estamos aquí!. Que todavía estamos aquí! .
Eso xunteino ca historia da
muller que vai tódolos días, despois de comer, á fosa onde está o seu marido.
Tódolos día vai falar con él. Vaille facer compaña.
A canción conta a
historia da conversa dun miliciano que está na súa fosa enviándolle papoulas á
súa muller.
Roselles (Papoulas).
Traducido ao galego:
Lapas vermellas xunto ao
camiño
 |
| Tomás de los Santos |
que sobe arriba, ao
outeiro,
cando nacen elixen o seu azar
e acompáñanme ao leito.
A primavera voltou febril,
as raíces toco cas máns,
e papoulas tomaron a miña
carne
como cada ano abolido.
Doce esposa, eu era o teu
marido,
cando vés óioche respirar
e o teu alento humedece o
sangue
deste corpo morto e
florido.
Queríamos cambiar esta longa
noite
con cores de dignidade,
deixar de herencia a
liberdade,
poder mirarse ao espello.
Pero os medos teñen
demasiados amigos,
as nosas cadeas, amantes
e as papoulas abríronse
paso
polo meu corpo novo e
antigo.
E os meus anhelos non
acaban aquí,
espérache na terra o
amante.
Xa teño papoulas, non
traias ramos,
non me esquezades, que
non quero morrer.
Conectado con esta canción traemos aquí o poema "Cunetas" do
lucense Luis Pimentel (1895-1958), que foi musicada polo grupo "A Quenlla".
 |
| Luis Pimentel |
¡Outra vez, outra vez o
terror!
Un día e outro día,
sen campás, sen protesta.
Galicia ametrallada nas
cunetas
dos seus camiños.
Chéganos outro berro.
Señor, ¿qué fixemos?
-Non fales en voz alta-
¿Hasta cándo durará iste
gran enterro?
-Non chores que poden
escoitarte.
Hoxe non choran máis que
os que aman a Galicia-
¡Os milleiros de horas,
de séculos,
que fixeron falla
para faguer un home!
Teñen que se encher aínda
as cunetas
con sangue de mestres ou
de obreiros.
Lama, sangue e bágoas nos
sulcos
son semente.
Docemente chove.
Enviso, arrodéame unha
eterna noite.
Xa non teréi palabras pra
os meus versos.
Desvelado, pola mañán
cedo
baixo por un camiño.
Nos pazos onde se trama o
crimen
ondean bandeiras pingando
anilina.
Hai un aire de pombas
mortas.
Tremo outra vez de medo.
Señor, isto é o home.
Todas as portas están
pechadas.
Con ninguen podes trocar
teu sorriso.
Nos arrabás,
bandeiras batidas i
esfarrapadas.
Deixa atrás a vila.
Ti sabes que todos os
días
 |
| Papoulas feitas por Lucía Ladero. 1ºESO A Graciñas |
que ninguén coñece aínda.
Unha muller sobre o
cadáver do seu home
chora.
Chove.
¡Negra sombra, negra
sombra!
Eu ben sei que hai un
misterio na nosa terra,
máis alá da néboa,
máis alá do mar,
máis alá da chuvia,
máis alá do bosque.
------------------------
Lugo, marzo, 1937
Estaría ben que poidésemos
ter un día de recordo daqueles que están olvidados nas cunetas.
